Przedmiotem prawa autorskiego jest "utwór" rozumiany jako dobro niematerialne. Tak pojmowany utwór, należy odróżnić od przedmiotu materialnego (tzw. „corpus mechanicum”) na jakim został utrwalony i za pomocą którego można się z nim zapoznać.

Jednocześnie, przepis art. 1 ust. 2 prawa autorskiego, zawiera otwarty, przykładowy katalog „typowych” utworów. Zgonie z powyższym przepisem przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

Utwór jest zatem rezultatem działania człowieka, stanowiący „przejaw działalności twórczej” (tzw. przesłanka „oryginalności”), który jednocześnie cechuje się „indywidualnym charakterem” (tzw. przesłanka „indywidualności”). W doktrynie przedmiotu przesłankę oryginalności oraz przesłankę twórczości zwykło sie określać łącznie mianem przesłanki „twórczości”.

W praktyce pojawia się bardzo istotny problem jak rozumieć wymienione przesłanki "oryginalności” oraz "indywidualności".

Rozumienie terminów „oryginalność” oraz „indywidualność” w sensie prawnym nie jest tożsame ze znaczeniem jakie przypisuje się tym pojęciom na gruncie estetyki, filozofii, psychologii czy teorii literatury. Ponadto w samej literaturze i doktrynie prawniczej spotykamy się z różnym rozumieniem "twórczości" (1) .

Wyczerpujące omówienie wszystkich poglądów i kontrowersji związanych z rozumieniem tych przesłanek, znacznie przekracza zakres niniejszego opracowania.

W generalnym ujęciu przyjąć można, iż przesłanka "oryginalności” oznacza, że powstanie dzieła ma charakter kreatywny, niesie w sobie pewne nowe nie istniejące wcześniej wartości oparte w zdolnościach i umiejętnościach twórcy.
Zdaniem J. Barty i R. Markiewicza "przesłanka oryginalności utworu zrealizowana jest wówczas, gdy istnieje subiektywnie nowy wytwór intelektu ; jest ona zatem ujmowana wyłącznie w płaszczyźnie nowości subiektywnej i zorientowana retrospektywnie"(2).

Przesłanka ta zrealizowana jest gdy w dziele występują nowe, wymyślone, wykreowane, przez twórcę elementy. Tak rozumiana "oryginalność" nie może być jednak utożsamiana z "obiektywną nowością".

Natomiast "indywidualność" utworu stanowi przesłankę zorientowaną podmiotowo, poszukujemy osobistego, indywidualnego piętna twórcy, wyrazu jego osobowości ,stylu, metody twórczej.

Weryfikacja tak rozumianej przesłanki "indywidualności" możliwa jest przez odwołanie się do koncepcji tzw. statystycznej jednorazowości. Zgodnie z tą koncepcją o indywidualności dzieła można mówić gdy w wyniku przeprowadzonej weryfikacji stwierdzamy, że dane dzieło nie powstało wcześniej i jest statystycznie nieprawdopodobne stworzenie go w przyszłości przez inną osobę.

J. Barta i R. Markiewicz wskazują również na mniej precyzyjne "mierniki indywidualności" i poprzestaniu na badaniu czy dany rezultat działalności człowieka "jest wynikiem pracy rutynowej szablonowej, czy też takim wynikiem, który jest jednym z możliwych do osiągnięcia przez osoby (specjalistów) podejmujących się tego samego zadania" (3).

Należy mieć na uwadze, że w zasadzie żaden utwór nie powstaje w zupełnej izolacji. Twórca czerpie z dorobku minionych pokoleń, tworzy inspirowany dziełami innych artystów, a przede wszystkim żyje i pracuje w określonej rzeczywistości społecznej. W konkretnej wypadku mogą powstać niezależnie od siebie, podobne zbliżone pod względem formy lub treści utwory. Samo podobieństwo utworów nie dowodzi jeszcze plagiatu. Jak wskazuje J. Błeszyńki "O plagiacie będzie więc decydowało wykazanie, że doszło do przywłaszczenia oryginalnych elementów cudzego dzieła, choćby nawet zostały one wplecione w odrębną nawet i oryginalną całość stworzoną przez plagiatora" (4).

Aby dany wytwór działalności człowiek można było uznać za "utwór" konieczne jest jego "ustalenie" w jakiejkolwiek postaci.

Do powstania ochrony autorskoprawnejk nie jest wymagane spełnianie jakichkolwiek formalności. Twórca nie musi oznaczać dzieła jakąkolwiek adnotacją, zastrzeżeniem, notą czy dokonywać rejestracji utworu.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 prawa autorskiego do powstania ochrony autorskoprawnej nie jest konieczne ukończenie utworu. Ochronie podlegają zatem wyróżniające się twórczości i oryginalnością plany, szkice utworów ich wersje próbne, testowe itp.

Doktryna przedmiotu oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego jest zgodne, że dla oceny czy dane dzieło stanowi utwór i podlega z tego tytułu ochronie autorskoprawnej nie ma znaczenia okoliczności dotyczące osoby twórcy. Nie ma zatem znaczenia czy twórcą utworu jest dwunastoletni uczeń szkoły podstawowej czy profesor wyższej uczelni, czy ma on formalne wykształcenie plastyczne, muzyczne, informatyczne itp. Nie jest istotna również sama świadomość twórcy, że stworzył on chroniony prawem autorskim utwór, jak również istnienie po stronie twórcy zamiar stworzenia utworu.

W judykaturze przyjmuje się, iż dla przyznania ochrony autorskoprawnej nie ma również znaczenia wartość naukowa, artystyczna czy przeznaczenie utworu. Takiej samej ochronie autorskoprawnej podlega zatem wybitna powieść jak marna telenowela. O powstaniu chronionego prawem autorskim utworu nie świadczy również związany z nim nakład pracy. Jak to ujmuje J. Błeszyński "Wybitne dzieła nie zawsze stanowią wynik znacznego wysiłku. Rodzą się nieraz z jednego pomysłu. I odwrotnie."

Do zakwalifikowani określonego wytworu intelektu jako utworu nie ma znaczenia fakt, że powstanie lub rozpowszechnianie danego dzieła, stanowi naruszenie prawa lub reguł moralności. Utworem w rozumieniu prawa autorskiego będzie zatem artykuł naruszający czyjeś dobra osobiste lub film propagujący rasizm ( oczywiście rozpowszechniając taki utwór narażamy się na odpowiedzialność cywilna lub karną ).

Nie podlega ochronie autorskoprawnej styl, metoda czy technika którą posłużył się twórca. Ochronie nie podlega również sam temat dzieła.